Veilig omgaan met gas
❌ Voorkom letsel (bij tuinders en omstanders) en/of schade aan tuinhuis en omgeving!
Inleiding
Dit staat in het Reglement Bouwvoorschriften van de Bond van Volkstuinders:
10.1 gebruik gastoestellen volgens de geldende voorschriften (NEN 1078)
10.2 verplicht gebruik van koolmonoxidemeter in ruimte met open gastoestel(len) en houtkachel
10.3 eenmaal per jaar controle gasflessen, installaties en gebruikstoestellen
10.4 opslag van volle en lege gasflessen in een goed geventileerde gaskist (buiten)
– voorzien van goedgekeurde gasdrukregelaar van 30 mbar (0,03 bar)
– bij brand/defect moeten gasflessen snel kunnen worden afgevoerd (gaskist niet op slot)
– NB: LPG-tanks mogen niet worden gebruikt
10.5 maximum voorraad is 4 gasflessen (waterinhoud 26 liter per fles) in Amsterdam
Gasflessen
Op volkstuinpark De Eendracht worden vooral (grijze) flessen met propaangas gebruikt. Deze (van het merk Benegas) zijn verkrijgbaar in de tuinwinkel. Voor de gasflessen geldt een statiegeldsysteem.
Ook toebehoren, zoals gasslangen, slangenklemmen, gasdrukregelaars en omschakelaars zijn in de winkel te koop, evenals een geschikte steeksleutel.
Gasslangen
Voor optimale veiligheid is zorgvuldige aansluiting van de gasslangen heel belangrijk. Er zijn diverse aansluitsystemen mogelijk: slangpilaar/tule (met beugel of klem) of wartel (met schroefraad, veiliger).
Gebruik gasslangen niet langer dan vijf jaar na de (op de slang vermelde) productiedatum. Het verdient aanbeveling om iedere een tot twee jaar de slangen goed te controleren op scheurtjes en andere beschadigingen, vooral bij het gebruik van slangenklemmen of beugels.
Gasslangen van rvs zijn in principe onbeperkt bruikbaar. Toch is het verstandig om ook deze periodiek te onderzoeken op eventuele gebruiksschade.
Houd de lengte van een gasslang beperkt (tot 60 à 100 cm). Het aanbrengen van aftakkingen van gasslangen is niet toegestaan.
Zorg voor schone gasaansluitingen en controleer elke keer of de gasslangen goed (zonder lekkage) zijn aangesloten. Gebruik in geval van twijfel een beetje zeepsop.
Gasdrukregelaar(s) en omschakelaar
Tussen de aangesloten gasfles en de apparatuur dient een gasdrukregelaar (reduceerventiel) van 30 mbar gemonteerd te zijn. Ook deze moet elke vijf tot zes jaar worden vervangen in verband met slijtage bij gebruik in de buitenlucht.
Let op: gasdrukregelaars van 2,5 bar zijn alleen bestemd voor onkruidbranders.
Een automatische omschakelaar kan heel handig zijn voor het ononderbroken gebruik van twee aangesloten gasflessen. Meestal hebben deze een ingebouwde gasdrukregelaar.
Gasleidingen
In of onder het huis moeten koperen gasleidingen (met een doorsnee van minimaal 8 mm, meestal 12 mm) worden aangelegd. Dit geldt ook voor gasdoorvoer van buiten naar binnen (door muur, vloer of plafond).
Ondergrondse gasleidingen (buiten) moeten worden beschermd door middel van een slagvaste buis (van pvc) om beschadiging en lekkage te voorkómen.
Controleer de koppelingen goed op eventuele lekkage. Knelkoppelingen (van messing) worden vaak gebruikt voor het maken van stevige en gasdichte verbindingen zonder te solderen.
Gastoestellen
Voor een gaskooktoestel is een roestvrijstalen gasslang verplicht. Geiser en gasverwarming moeten direct worden aangesloten op een koperen leiding.
Alle gastoestellen moeten zijn voorzien van een afsluitbare gaskraan.
Schakel voor montage en onderhoud een vakbekwame installateur in of vraag eventueel een ervaren tuinder om advies.
Gaslekkage detecteren
Een sissend geluid of typische ‘gaslucht’ (afkomstig van een onwelriekende stof die is toegevoegd aan het reukloze gas) wijst op ernstige gaslekkage.
Controleer de gasslangen (binnen en buiten) regelmatig goed op scheurtjes of andere beschadigingen.
Meer subtiele lekkage is op te sporen door het toepassen van een zeepsopoplossing (water met afwasmiddel) op aansluitingen en koppelingen. Als het schuim gaat bubbelen, is het duidelijk dat er sprake is van lekkage.
Pas dan goed op en neem geen onnodige risico’s. Open ramen en deuren; laat het gas uit de ruimte ontsnappen. Sluit de hoofdtoevoer van het gas af. Gebruik in geen geval vuur, vonken, elektrische apparaten of lichtschakelaars.
Veiligheidsmaatregelen
Tijdens het aansluiten van gasflessen of bij vermoeden op gaslekkage dient roken of open vuur uiteraard vermeden te worden.
Vergeet niet om een of meerdere brandblussers in huis (en schuur) op te hangen of neer te zetten!
Ook montage van rookmelders in het tuinhuis (en ook de schuur) is erg verstandig, net als de aanwezigheid van een branddeken (bij voorkeur groter dan 1 bij 1 meter).
Meer over het veilig gebruik van gasproducten is hier te vinden.
Gaskist
Gasflessen (al dan niet leeg) dienen in een goed geventileerde gaskist te worden bewaard. Omdat progaangas zwaarder is dan lucht, moeten er vooral ventilatieopeningen aan de onderkant aanwezig zijn, waardoor eventueel opgehoopt gas kan wegstromen. Let op dat het gas niet in of onder het tuinhuis terecht kan komen.
De gaskist mag niet op slot, omdat gasflessen snel (door de brandweer) verwijderd moeten kunnen worden in geval van brand om explosie te voorkómen.
Er mogen maximaal vier gasflessen (gevuld of leeg) per tuin aanwezig zijn.
Gasflessen en accu’s mogen niet in dezelfde ruimte aanwezig zijn zonder deugdelijke afscheiding.
Het is handig om een universele gassteeksleutel (zeshoekig, 30 mm) in de buurt van de gasflessen te bewaren.
Meer over propaan
Volgens Wikipedia is propaan is een eenvoudige koolwaterstof uit de groep der alkanen, met als brutoformule C3H8. Bij kamertemperatuur is het een kleurloos en reukloos gas.
Propaan wordt gewonnen uit aardolie en aardgas. Om veiligheidsredenen wordt er tijdens de productie een doordringende geur (ethaanthiol) aan toegevoegd, zodat het (gelekte) gas al snel door de mens kan worden waargenomen.
Propaan is niet giftig, maar mengsels van propaan met lucht of zuurstof zijn explosief en zeer brandbaar. Een vonk, een vlam of een andere vorm van open vuur kan een ontploffing of een brand veroorzaken.
Propaan is zwaarder dan lucht. Daarom is onderventilatie noodzakelijk.
Bij de verbranding van propaan worden er koolstofdioxide en water gevormd:
C3H8 + 5 O2 –> 3 CO2 + 4 H2O. Bij onvolledige verbranding ontstaat ook een gedeelte koolstofmonoxide (CO) en dit is zeer gevaarlijk voor mens en (huis)dier.
Meer over gasflessen
Volgens de website van Benegas is een gevulde gasfles in principe niet gevaarlijk zolang alle veiligheidsvoorschriften gevolgd worden. Zo worden gasflessen altijd gevuld tot 80%, omdat propaan in een gasfles uitzet bij temperatuurstijgingen. Wordt de gasfles met te veel gas gevuld dan bestaat het risico van lekkage of ontploffing.
Lege gasflessen worden ingenomen en door de fabrikant nagekeken, opnieuw gevuld en verzegeld. Lees hier het veiligheidsinformatieblad van propaan.
Inhoud: 10,5 kilogram (1 kilogram is ongeveer 250 liter gas)
Druk: 560 kPa = 5,6 bar (bij 15 °C)
Kookpunt: – 43 °C
Wegen is de enig juiste methode om erachter te komen hoeveel gas er nog in de fles zit. Een manometer geeft geen correcte indicatie van de hoeveelheid beschikbaar gas. Als de druk begint af te nemen, is wel duidelijk dat de fles leeg aan het raken is.
Tussen gasfles en gebruikstoestel(len) dient een gasdrukregelaar te zijn gemonteerd. Daarbij wordt de gasdruk in de fles (5,6 bar) teruggebracht tot 30 mbar.
Artikel (PDF)
Foto
- propaan gasflessen (Kampeermeneer)
Cartoon
