Beschoeiing

Inleiding

Beschoeiing (of damwand) is een constructie die wordt gebruikt om de oever van een waterlichaam te verstevigen en te beschermen tegen erosie. Op deze pagina is meer informatie over dit onderwerp te vinden .
Een natuurlijke oever aanleggen is een goed alternatief. Op deze pagina staan ook links naar websites hierover.
Helemaal onderaan staat een werkbeschrijving van een tuinder op De Eendracht, met een zelfgemaakte werktekening.

Voordelen van beschoeiing

1. Erosiebestendigheid: stabiliteit van de oever
2. Bescherming van eigendommen: aangrenzende gebouwen en structuren
3. Versterking van oevers: structurele integriteit van oevers, tegen verzakking en verschuiving
4. Esthetische waarde: visuele aantrekkingskracht van het water

Nadelen van beschoeiing

1. Kosten: materialen en arbeid
2. Onderhoud: periodieke inspecties, reparaties en reiniging
3. Milieueffecten: verstoring van natuurlijke habitat en eventuele invloed op waterkwaliteit
4. Beperkte levensduur: slijtage of beschadiging

Doe het zelf of uitbesteden

Het aanleggen van beschoeiing is een grote klus. Hieronder staan tips om het zelf te doen, alleen of met andere tuinders. Het is makkelijker, maar ook (veel) duurder, om een aannemer of een gespecialiseerd bedrijf in te schakelen. Vraag eerst een of meerdere offertes aan.

Houtsoorten

1. Azobé: tropisch hardhout, hoge weerstand tegen water, schimmels en insecten, niet lokaal
2. Robinia: inheems (acacia), duurzaamheid en bestendigheid tegen verrotting
3. Eikenhout: sterke en duurzame houtsoort, geschikt voor beschoeiingsconstructies
4. Lariks: naaldhout, duurzaam met een goede weerstand tegen vocht, relatief betaalbaar
❌ Let bij middelen voor houtverduurzaming op de eventuele gevolgen voor het waterleven!

Bevestiging

Spijkers
1. sneller en gemakkelijker te gebruiken
2. goede geschikt voor toepassingen waarbij er weinig zijwaartse belasting of trillingen zijn
3. neiging om na verloop van tijd los te komen, moeilijker te verwijderen of te vervangen

Schroeven
1. stevige en duurzame verbinding, betere grip op het hout
2. eenvoudiger in gebruik bij tijdelijke constructies of aanpassingen
3. meer tijdrovend, maar minder bij het gebruik van een boormachine met schroefbits
4. kans op het ontstaan van kleine scheurtjes, kans op splijten van het hout (voorboren)

Gereedschap

1. Graafmachine: graven van sleuven en verwijderen van grond, bij grote beschoeiingsprojecten
2. Schop en spade: uitgraven van grond op moeilijk bereikbare plaatsen, sleuf vormgeven
3. Hamer en beitel: plaatsen en bevestigen van beschoeiingselementen
4. Waterpas: controleren van de horizontale en verticale uitlijning voor een strakke afwerking
5. Handzaag of cirkelzaag: op maat maken van houten planken en palen
6. Boormachine: voorboren van gaten in houten planken
7. Schroevendraaier of boormachine met schroefbits: bevestigen van schroeven of nagels
8. Meetlint, potlood en markeergereedschap: meten, markeren en aftekenen
❌ Werk veilig: handschoenen, veiligheidsbrillen, geschikt schoeisel (gehoorbescherming)!

Bouwplan

1. Onderzoek en planning: situatie en het type beschoeiing – ontwerp en materialen
2. Grondverwijdering: vegetatie verwijderen en sleuf graven langs de oeverlijn
3. Plaatsing van beschoeiingselementen: planken en palen, goed met elkaar verbonden
4. Verankering: om de constructie op de juiste plaats te houden
5. Afwerking: goed uitgelijnd en waterdicht, openingen opvullen en grond egaliseren
6. Onderhoud: voor levensduur en effectiviteit, controleer op schade, erosie of verzakking
❌ Het is handig om anti-onkruiddoek (zonder kunststof) te gebruiken achter de beschoeiing.

Onderhoud

1. Inspectie: kijk naar schade, scheuren, losse onderdelen of tekenen van slijtage
2. Reiniging: vrijhouden van vuil, bladeren en takken, verwijder eventuele plantengroei
3. Onderhoud de afwatering: verwijder verstoppingen uit goten en afvoerbuizen
4. Behandeling van hout: behandeling met geschikte houtverduurzamingsmiddelen
5. Reparatie van schade: reparatie van scheuren of gebroken elementen, eventuele vervanging
6. Versterkende maatregelen: overweeg plaatsing van (extra) verankeringssystemen of palen
7. Bescherming tegen erosie: optimaliseer de bodem onder water
8. Onderhoudsschema: planning inspecties, reiniging en eventueel  onderhoud
9. Volg de instructies van de fabrikant/leverancier: installatie, onderhoud en reiniging
10. Raadpleeg een professional of een ervaren tuinder: over plaatsing, onderhoud of reparatie

Bron/informatie

Natuurlijke oever als alternatief

Tips van een tuinder op De Eendracht

Ook last van een sloot-infarct? Wegzakkende grond? Omvallende palen?
Met vier tuinders hebben wij de koppen bij elkaar gestoken en elkaar geholpen met het maken van een beschoeiing.

Op 2,5 meter vanaf het tuinhuisje langs de sloot een greppeltje gegraven, met de spa diep in de grond gevoeld of er geen obstakels waren (die waren er bij ons veel!).
Draad gespannen waar palen moesten komen.
Aan de hogedrukreiniger een pijp gemaakt van 12 mm koper. Hiermee de grond losgemaakt waar de paal moest komen
De paal langs de draad er met de hand ingeheid. Als hij vast kwam te zitten, even wrikken en doorgaan.
Afstandshoutje gemaakt voor volgende paal. De paal moet wel in het water van de geul staan, hierdoor gaat het gemakkelijker.
Dan planken aanbrengen met worteldoek aan de kant van het huisje. Dit kunt u met een paal naar beneden heien.
Wij zijn 40 cm onder de waterlijn gegaan, en je moet er 20 cm boven blijven, dus totaal: 60 cm, drie planken. Want: hoe dieper het hout zit, hoe minder je hoeft te baggeren.
Het is gelukt, hoera!

Heeft u vragen, stel ze aan ons. U hoeft dus niet de sloot in voor een nieuwe beschoeiing!
Hans Roschar

Foto

  • beschoeiing – damwand (Hovenier.nl)